Đồ thờ Bát Tràng men lam vẽ vàng: Kết hợp giữa truyền thống và kỹ thuật hiện đại

Việc chăm chút cho ban thờ gia tiên luôn là thói quen gắn liền với đời sống tinh thần của người Việt. Cứ mỗi dịp cần dọn dẹp, làm mới không gian thờ cúng, nhiều gia đình lại cân nhắc việc đổi sang một bộ đồ thờ đồng bộ và chỉn chu hơn. Gần đây, dòng gốm Bát Tràng men lam vẽ vàng đang được khá nhiều người tìm hiểu. Nhìn thoáng qua thì có vẻ cầu kỳ, nhưng thực chất, đây là kết quả từ việc thợ gốm đem kỹ thuật trang trí bề mặt hiện đại ứng dụng lên một bài men đã có tuổi đời hàng trăm năm. Hãy cùng Gốm Sứ Bát Tràng Đại Việt tìm hiểu chi tiết đồ thờ Bát Tràng men lam vẽ vàng sự kết hợp của truyền thống và kỹ thuật hiện đại nhé.

Tổng quan men lam

Nền tảng của những món đồ thờ này vẫn là lớp men lam đặc trưng của làng Bát Tràng. Điểm hay của men lam là nó mang lại cảm giác tĩnh lặng và mộc mạc. Người thợ thường dùng bút lông vẽ trực tiếp các tích cổ như hoa sen, rồng chầu hay tùng hạc lên cốt gốm khi đất còn chưa nung. Khi qua lửa lò nhiệt độ cao, sắc xanh này sẽ chìm sâu dưới lớp men mọng bóng. Nhờ đó, màu sắc của hoa văn rất bền bỉ, mang lại chiều sâu cho món đồ và không bị phai nhạt theo thời gian.

Kỹ thuật vẽ vàng

Điều làm nên sự khác biệt và cũng là công đoạn tốn sức nhất của dòng sản phẩm này nằm ở lớp vàng được điểm xuyết trên bề mặt. Thợ gốm không thể vẽ vàng ngay từ đầu. Một chiếc bát hương hay mâm bồng bắt buộc phải được nung chín hoàn chỉnh trước ở mức nhiệt trên 1000 độ C. Sau khi gốm ra lò và nguội hẳn, người thợ mới dùng dung dịch vàng 24K dạng lỏng tỉ mỉ tô đè lên các đường viền hoa văn màu xanh lam.

Tô xong, món đồ tiếp tục bị đưa vào lò nung lần thứ hai. Lần này nhiệt độ chỉ giữ ở mức khoảng 800 độ C, vừa đủ để lớp vàng lỏng kia nóng chảy và bám chặt vào bề mặt men. Nhờ công đoạn nung lại này, các nét vàng kim mới có độ bền cơ học cao, hạn chế tối đa việc bị xước hay bong tróc khi gia chủ dùng khăn lau chùi mỗi dịp rằm hay lễ Tết  điều rất hay gặp ở các loại hàng sơn nhũ thông thường.

Đặc điểm thẩm mỹ và ý nghĩa theo quan niệm dân gian

Khi bày thực tế, lớp vàng kim tạo ra độ tương phản khá mạnh với nền xanh trầm của men lam. Dưới ánh đèn đỏ hoặc vàng của ban thờ, các nét kim loại này sẽ phản sáng nhẹ, làm cho tổng thể bộ đồ thờ nhìn bắt mắt và có điểm nhấn hơn hẳn.

Bên cạnh đó, việc kết hợp chất liệu này cũng khá ăn khớp với quan niệm phong thủy dân gian. Màu xanh lam vốn đại diện cho hành Thủy, nay đi cùng chất liệu vàng thuộc hành Kim. Người xưa vẫn thường nói “Kim sinh Thủy”, nên việc đặt hai yếu tố này cạnh nhau mang lại cảm giác hài hòa về mặt năng lượng, tạo thêm không khí ấm cúng, sinh động cho góc tâm linh của gia đình.

Cách sắp xếp đồ thờ vừa vặn với không gian

Dù đồ thờ đẹp đến mấy, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là phải vừa vặn với kích thước ban thờ hiện tại. Bạn không nhất thiết phải mua những món đồ quá to hoặc cố bày biện cho bằng hết các phụ kiện.

Nếu nhà ở chung cư, diện tích hẹp và dùng bàn thờ treo, bạn chỉ cần sắm một bát hương đường kính tầm 14 đến 16cm, kèm theo một mâm bồng nhỏ, lọ hoa và bộ kỷ đựng 3 chén nước. Với nhà đất dùng tủ thờ đứng tiêu chuẩn, không gian thoải mái hơn thì dùng bát hương 18 đến 20 cm là hợp lý. Lúc này bạn có thể bày thêm kỷ 5 chén, bát sâm, hay cặp chóe nhỏ đựng nước, gạo. Còn riêng với những không gian rộng hẳn như nhà từ đường, người ta mới cần đến ba bát hương cỡ lớn và chưng thêm cặp lộc bình hai bên cho bớt trống trải.

Những  tiêu chí đánh giá chất lượng gốm

Khi đi chọn mua thực tế, để phân biệt được hàng vẽ vàng chuẩn nung lò với hàng quét nhũ kém chất lượng, bạn cứ tự mình kiểm tra 3 điểm này:

• Soi kỹ nét vẽ kim loại:Ở những món đồ làm kỹ, thợ cứng tay sẽ đi nét bút rất mượt. Vệt vàng bám sát rạt vào đúng cái mép họa tiết màu xanh bên dưới, không bị đứt quãng hay lem nhem tràn ra ngoài lề.
• Xem độ lì của màu vàng:Vàng chuẩn khi nung qua lửa nhìn nó đầm, ánh kim tự nhiên và cảm giác tiệp phẳng luôn vào bề mặt men. Còn hàng quét nhũ hay xi mạ thì màu thường bị chóe, nhìn khá “gắt” và lóa mắt. Loại hàng nhũ này lớp màu dễ nổi cộm, đến lúc dọn bàn thờ mà lỡ tay cọ rửa mạnh là xước hoặc bay màu ngay.
• Thử độ nặng và tiếng kêu:Đồ gốm nung đủ nhiệt bao giờ cầm cũng rất nặng và đầm tay. Bạn cứ nhấc thử món đồ lên, sau đó lấy ngón tay búng hoặc gõ nhẹ vào thành bát hương. Nếu tiếng kêu phát ra đanh và vang (nghe boong boong) thì là cốt gốm đặc, nung già lửa. Còn tiếng gõ nghe đục đục, lộc cộc thì tốt nhất nên bỏ qua.

Kết luận

Nhìn chung, việc đưa vàng kim lên nền men lam truyền thống là một bước tiến khá thú vị của nghề gốm, giúp người dùng có thêm lựa chọn khi muốn làm sáng và đẹp hơn cho không gian thờ tự. Dù vậy, một bộ đồ thờ có giá trị đến đâu cũng chỉ là phương tiện để con cháu thể hiện lòng thành. Hy vọng với những thông tin Gốm Sứ Bát Tràng Đại Việt chia sẻ giúp bạn có thể lựa chọn cho mình bộ thờ cúng theo ý mình nhé!