Trong đời sống hiện đại, xu hướng tiêu dùng xanh và tiết kiệm đang len lỏi vào từng ngóc ngách, kể cả trong việc chuẩn bị đồ thờ cúng gia tiên. Nhiều gia đình trẻ khi bắt đầu lập bàn thờ riêng thường đối mặt với câu hỏi: Có nên mua lại bộ đồ thờ Bát Tràng đã qua sử dụng từ các hội nhóm thanh lý hay không? Đây không đơn thuần là một quyết định mua sắm, mà là sự giao thoa giữa nhu cầu kinh tế, giá trị thẩm mỹ và những quan niệm tâm linh vốn đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt. Hãy cùng Gốm Đại Việt tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây nhé.
Sự bùng nổ của thị trường đồ thờ thanh lý
Danh mục
Không khó để bắt gặp trên các trang thương mại điện tử hay các hội nhóm Facebook những bài đăng thanh lý bát hương, bình hoa, mâm bồng Bát Tràng với giá cực kỳ hấp dẫn. Người bán thường đưa ra các lý do như: “nhà chật không còn chỗ thờ”, “chuyển nhà nên thanh lý bộ cũ để mua bộ mới hợp mệnh hơn” hoặc “gia chủ chuyển sang dùng đồ thờ đồng”.
Với người mua, đây là cơ hội để sở hữu những món đồ gốm thủ công cao cấp – thứ mà nếu mua mới tại các cửa hàng sang trọng, họ phải bỏ ra một số tiền không nhỏ. Tuy nhiên, đằng sau cái “giá hời” đó là cả một chuỗi những suy tính cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc.
Khi “đồ thờ” vượt lên trên giá trị vật dụng
Khác với bát đũa hay đồ gia dụng thông thường, đồ thờ cúng mang trong mình một trọng trách tinh thần. Trong tâm thức của người Việt, bàn thờ không chỉ là nơi đặt bát hương, mà là nơi “cầu nối”. Khi nhắc đến đồ cũ, sự lo ngại đầu tiên không nằm ở chỗ món đồ đó còn bền hay không, mà nằm ở câu hỏi: “Nguồn năng lượng từ người chủ cũ có ảnh hưởng gì đến mình không?”.
Sự bất an này hoàn toàn có cơ sở tâm lý. Nếu bạn mua một món đồ cũ từ một gia đình đang gặp biến cố hoặc một nơi mà bạn không hề biết rõ lai lịch, cảm giác hoài nghi sẽ luôn tồn tại. Mỗi khi thắp một nén nhang, nếu trong lòng bạn vẫn còn lăn tăn về “lai lịch” của bát hương, thì sự thanh tịnh trong tâm trí đã bị ảnh hưởng. Và suy cho cùng, mục đích của việc thờ cúng là để gia chủ cảm thấy an tâm và hướng về tổ tiên. Nếu món đồ mang lại sự bất an, thì dù nó có đắt giá hay đẹp đẽ đến đâu, nó cũng đã phản tác dụng.
Những “cạm bẫy” kỹ thuật mà mắt thường khó nhận ra
Nếu bỏ qua yếu tố tâm linh để nhìn vào khía cạnh kỹ thuật, đồ gốm cũ cũng tiềm ẩn những rủi ro thực tế mà người không chuyên dễ dàng bỏ qua.
Thứ nhất là tình trạng nứt chân chim. Gốm Bát Tràng thủ công sau nhiều năm sử dụng, nếu không được bảo quản đúng cách, sẽ xuất hiện những vết rạn nhỏ li ti trên lớp men. Những vết rạn này đôi khi ẩn dưới lớp bụi nhang bám chặt nên rất khó thấy. Nhưng khi bạn mang về, lau rửa sạch sẽ và đặt lên bàn thờ, dưới tác động của nhiệt độ từ nén nhang, những vết rạn này sẽ giãn nở. Qua thời gian, nó có thể làm rò rỉ nước (đối với bình hoa) hoặc làm nứt vỡ bát hương, tạo ra những sự cố rất đáng tiếc trên không gian trang nghiêm.
Thứ hai là sự tích tụ tạp chất. Bát hương cũ thường có phần cốt bên trong chứa tro. Nếu không được thay mới, phần tro này có thể đã bị ẩm mốc, thậm chí là nơi trú ngụ của vi khuẩn hoặc côn trùng sau thời gian dài không được chăm sóc. Đối với những người kỹ tính, việc sử dụng lại “cốt cũ” là điều tối kỵ.
Khi nào việc dùng đồ cũ là hợp lý?
Tôi không phản đối việc sử dụng lại đồ cũ, bởi thực tế, trong nhiều gia đình Việt, đồ thờ vẫn được truyền từ đời này sang đời khác. Sự khác biệt nằm ở sự kết nối.
Nếu món đồ đó đến từ chính người thân trong gia đình bạn, ví dụ như ông bà để lại, thì đó là sự kế thừa, là truyền thống. Khi đó, món đồ cũ không còn là “hàng thanh lý” mà trở thành vật phẩm thiêng liêng, mang theo hơi ấm và sự chở che của tiền nhân.
Nếu bạn mua đồ thanh lý, hãy ưu tiên những món đồ không phải là vật phẩm trung tâm. Ví dụ: Các loại chân nến, lọ hoa, mâm bồng là những món đồ hoàn toàn có thể mua lại nếu bạn kiểm tra kỹ không có vết nứt vỡ. Còn đối với bát hương – vật phẩm quan trọng nhất, tôi luôn khuyên mọi người hãy ưu tiên mua mới. Mua mới không chỉ để đảm bảo về mặt kỹ thuật, mà quan trọng hơn, đó là sự khởi đầu tinh khiết cho không gian thờ cúng của chính bạn.
Kết luận
Việc lựa chọn đồ thờ cũ hay mới suy cho cùng phụ thuộc vào quan niệm và điều kiện của từng gia đình. Đồ thờ chỉ là vật phẩm hỗ trợ, còn giá trị thực sự nằm ở sự thành tâm và lòng hiếu kính của gia chủ. Nếu bạn cảm thấy thoải mái và an tâm khi sử dụng đồ thanh lý sau khi đã kiểm tra kỹ lưỡng, đó là lựa chọn phù hợp. Tuy nhiên, nếu món đồ khiến bạn lăn tăn hoặc bất an, hãy chọn mua đồ mới để tâm trí được nhẹ nhàng.
Bài viết liên quan
