Mâm bồng đặt bên trái hay bên phải bàn thờ?

Mâm bồng là sản phẩm thờ cúng quan trọng giúp gia chủ dâng tiến hoa quả tinh sạch và tượng trưng cho sự no đủ, bội thu. Tuy nhiên, việc sắp xếp mâm bồng bên trái hay bên phải bàn thờ lại khiến không ít người băn khoăn khi bài trí gian thờ. Tùy theo số lượng 1, 2 hay 3 mâm bồng, vị trí đặt sẽ tuân theo nguyên tắc “Đông Bình Tây Quả” hoặc thế bài trí Âm Dương đăng đối. Hãy cùng Cửa Hàng Gốm Sứ Bát Tràng Đại Việt tìm hiểu chi tiết quy tắc đặt mâm bồng chuẩn phong thủy cho từng không gian cúng bái ngay dưới đây.

Mâm bồng là gì và ý nghĩa phong thủy trên bàn thờ gia tiên

Mâm bồng (còn gọi là đĩa quả thờ) là chiếc đĩa nâng cao có chân đế tròn vững chắc, thường được làm từ chất liệu gốm sứ Bát Tràng cao cấp, gỗ hoặc đồng. Đây là sản phẩm dùng để trình bày ngũ quả, hoa quả tươi, trầu cau hoặc bánh trái cúng dâng lên bậc bề trên trong các dịp Lễ, Tết, ngày Rằm, mùng Một hay ngày giỗ chạp. Trong phong thủy tâm linh người Việt, mâm bồng mang những ý nghĩa vô cùng sâu sắc:

• Tượng trưng cho sự gặt hái và no đủ: Trái cây là thành quả ngọt ngào sau quá trình gieo trồng. Dâng mâm bồng hoa quả tươi lên bàn thờ đại diện cho lời tạ ơn trời đất, tổ tiên đã phù hộ cho gia đình có cuộc sống no đủ, bội thu và viên mãn.
• Dâng tiến lễ vật tinh sạch: Mâm bồng nâng đĩa quả lên cao cách mặt bàn thờ một khoảng vừa phải, giúp hoa quả không tiếp xúc trực tiếp với mặt bàn, giữ cho lễ vật luôn tinh sạch và trang nghiêm.
• Quy tụ năng lượng ngũ hành: Mâm ngũ quả dâng trên mâm bồng thường hội tụ đủ 5 màu sắc tương ứng với Ngũ hành (Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ), giúp cân bằng sinh khí và chiêu tài đón lộc cho chủ nhân.

Mâm bồng đặt bên trái hay bên phải bàn thờ?

Khi xác định vị trí đặt đồ thờ cúng, quy chuẩn chung luôn được tính theo hướng của người đứng đối diện nhìn vào bàn thờ. Tùy thuộc vào số lượng mâm bồng mà gia chủ lựa chọn bài trí, quy tắc đặt sẽ tuân theo các nguyên tắc phong thủy sau:

Trường hợp sử dụng 01 mâm bồng

Nếu trên bàn thờ chỉ bài trí 01 mâm bồng duy nhất, vị trí chuẩn phong thủy nhất là đặt ở bên phải bàn thờ (nhìn từ ngoài vào) hoặc chính giữa phía trước bát hương.

• Đặt theo nguyên tắc “Đông Bình Tây Quả”: Theo quy luật tự nhiên, mặt trời mọc ở hướng Đông và lặn ở hướng Tây. Cây cối đơm hoa vào buổi sáng (hướng Đông) và kết trái vào buổi chiều (hướng Tây). Do đó, phía bên trái bàn thờ (hướng Đông) đặt lọ hoa, phía bên phải bàn thờ (hướng Tây) đặt mâm bồng đựng quả.
• Đặt ở chính giữa trước bát hương: Đối với bàn thờ treo tường hoặc bàn thờ chung cư nhỏ, mâm bồng 01 chiếc thường được đặt ngay chính giữa, phía trước bát hương chính để tạo sự hài hòa, thuận tiện cho việc bày cúng hoa quả mỗi dịp thắp hương.

Trường hợp sử dụng 02 mâm bồng

Với các bàn thờ có kích thước trung bình và lớn, nhiều gia đình chọn bài trí 02 mâm bồng để tạo sự cân đối:

• Vị trí bài trí: Đặt đối xứng hai bên (cả bên trái và bên phải) so với bát hương trung tâm.
• Phân chia công năng lễ vật: Mâm bồng bên trái (hướng Đông) dùng để đựng hoa tươi, trầu cau hoặc bánh trái. Mâm bồng bên phải (hướng Tây) dùng để bài trí mâm ngũ quả.
• Ý nghĩa: Tạo sự cân bằng Âm Dương (Tả – Hữu đăng đối), giúp gian thờ trở nên trang trọng, bề thế hơn.

Trường hợp sử dụng 03 mâm bồng (Bộ Tam tài)

Trên các bàn thờ gia tiên cỡ lớn, bàn thờ họ hoặc bàn thờ ba bát hương, bài trí 03 mâm bồng là lựa chọn phổ biến nhất:

• Vị trí bài trí: Xếp thành hàng ngang phía trước bát hương.
• Mâm bồng chính giữa (Kích thước to nhất): Dùng để bày mâm ngũ quả dâng cúng thần linh và tổ tiên.
• Mâm bồng bên trái (Nhìn từ ngoài vào): Dùng để đựng trầu cau, vàng mã.
• Mâm bồng bên phải (Nhìn từ ngoài vào): Dùng để đựng bánh trái, hoa quả phụ.

Quy tắc đặt mâm bồng cho từng loại bàn thờ trong gia đình

Cách sắp xếp mâm bồng cần có sự linh hoạt để phù hợp với quy mô và đặc thù tâm linh của từng gian thờ:

Vị trí mâm bồng trên Bàn thờ Gia tiên

• Bàn thờ treo tường (Dài dưới 1m07): Nên đặt 01 mâm bồng ở chính giữa trước bát hương.
• Bàn thờ đứng / Tủ thờ (Dài 1m27 đến 1m53): Nên đặt 01 mâm bồng bên phải (hướng Tây) hoặc 02 mâm bồng đối xứng hai bên.
• Bàn thờ đại (Dài trên 1m75): Ưu tiên dùng 03 mâm bồng để tạo sự hoành tráng, uy nghi.

Vị trí mâm bồng trên Bàn thờ Thần Tài – Thổ Địa

Bàn thờ Thần Tài thường có diện tích khiêm tốn và đặt dưới mặt đất:

• Mâm bồng được đặt ở bên trái hoặc chính giữa phía trước bát hương (ngay sau hàng kỷ ngai 5 chén nước).
• Mâm bồng bàn thờ Thần Tài luôn phải được duy trì hoa quả tươi mới để chiêu may mắn, vượng tài cho công việc kinh doanh buôn bán.

Vị trí mâm bồng trên Bàn thờ Phật

• Bàn thờ Phật hướng đến sự giản dị và thuần khiết.
• Mâm bồng đặt ở chính giữa phía trước bát hương Phật, chỉ dùng để dâng trái cây tươi tinh sạch, tuyệt đối không bày trầu cau mặn hay vàng mã.

Kết luận

Bài trí mâm bồng đúng vị trí giúp bàn thờ gia tiên luôn cân đối, trang nghiêm và kích hoạt nguồn vượng khí dồi dào. Bên cạnh quy tắc bài trí, gia chủ cần chú ý dâng cúng hoa quả tươi sạch và giữ vệ sinh sản phẩm cúng cẩn thận. Tấm lòng thành kính cùng sự tỉ mỉ trong từng chi tiết nhỏ chính là cầu nối mang lại bình an, tài lộc cho gia đạo.