Đồ thờ men rạn Bát Tràng mang vẻ đẹp cổ kính rất riêng, nhưng tình trạng các đường rạn bị thâm đen sau một thời gian lau dọn lại là nguyên nhân khiến nhiều gia chủ đau đầu. Thực chất, vết xỉn màu này đa phần không phải do gốm xuống cấp mà xuất phát từ thói quen dùng khăn ướt làm bồ hóng ngấm sâu vào khe rạn. Chỉ cần hiểu đúng bản chất của men gốm và thay đổi một vài thao tác vệ sinh đơn giản, bạn hoàn toàn có thể giữ cho bộ đồ thờ của gia đình luôn sáng đẹp và trang nghiêm. Hãy cùng Gốm Đại Việt tìm hiểu bài viết dưới đây nhé.
Tại sao các đường rạn trên bàn thờ lại bị thâm đen?
Danh mục
Trong không gian thờ tự hàng ngày, khói nhang và tàn bồ hóng luôn hiện diện liên tục. Đây chính là “kẻ thù” số một của đồ gốm men rạn nếu gia chủ mắc phải các sai lầm sau:
Lau khăn ướt trực tiếp khi gốm đang bám bụi
Đây là lỗi phổ biến nhất. Khi bề mặt bát hương hay lọ hoa đang phủ một lớp bụi khói bồ hóng mịn, việc dùng khăn ẩm lau ngay sẽ hòa tan lớp bụi đó thành dạng “bùn lỏng”. Dưới áp lực lau chùi của tay, lớp bùn mịn này bị đẩy thẳng vào sâu bên trong các khe rạn. Khi nước khô đi, phần bồ hóng đen kịt sẽ kẹt lại mãi mãi bên trong đường rạn.
Ngâm rửa đồ gốm trong chậu nước
Nhiều người có thói quen hạ toàn bộ đồ thờ xuống và ngâm vào chậu nước cho dễ rửa. Nước đục ngấm sâu qua khe rạn vào tận phần cốt đất bên trong. Do cốt gốm dầy và khó thoát hơi, lượng nước này đọng lại lâu ngày sẽ sinh ra nấm mốc ẩn, đẩy vệt thâm đen ngược từ bên trong ra ngoài.
Lạm dụng hóa chất tẩy rửa mạnh
Xà phòng, nước rửa bát công nghiệp hay các loại chất tẩy có tính acid hoặc kiềm cao sẽ làm mòn dần lớp men bóng bảo vệ bên ngoài. Mất đi lớp bảo vệ này, bề mặt gốm trở nên thô ráp và cực kỳ dễ bắt bụi.
Không làm khô kịp thời
Khăn lau vắt chưa đủ khô khiến đọng lại những giọt nước lăn trên bề mặt gốm. Nước đọng đến đâu, bụi bẩn đọng theo đến đó và tạo thành các vệt ố sọc dọc theo đường rạn.
Bộ dụng cụ cần chuẩn bị trước khi bao sái đồ men rạn
Để việc dọn dẹp diễn ra nhanh chóng, nhẹ nhàng và an toàn cho đồ thờ, gia chủ nên chuẩn bị riêng một bộ dụng cụ bao sái chuyên dụng (tuyệt đối không dùng chung với đồ dùng sinh hoạt gia đình):
- Chổi sơn hoặc cọ lông mềm mịn: Chọn loại cọ cán gỗ nhẹ, lông thật mềm (loại dùng vẽ tranh hoặc sơn mịn). Chiếc cọ này dùng để quét sạch bụi bồ hóng ở dạng khô.
- Khăn bông mềm hoặc khăn microfiber sạch: Chuẩn bị ít nhất 2 – 3 chiếc khăn chưa qua sử dụng. Khăn bông mịn sẽ thấm hút tốt và không gây trầy xước nước men.
- Nước bao sái chuyên dụng: Dùng nước ngũ vị hương đun sôi để ấm hoặc rượu trắng 40 độ giã kèm gừng tươi. Rượu gừng vừa có tác dụng khử bồ hóng dầu mỡ, vừa mang tính dương thanh tẩy tâm linh rất tốt.
Quy trình 5 bước lau dọn đồ thờ men rạn không lo xỉn màu
Để bộ đồ thờ men rạn luôn giữ được nét bóng ngà nguyên bản như lúc mới thỉnh từ xưởng về, bạn hãy áp dụng nghiêm ngặt quy trình 5 bước dưới đây:
Bước 1: Quét bụi khô (Bước sống còn không được bỏ qua)
Trước khi cho đồ thờ tiếp xúc với bất kỳ giọt nước nào, bạn phải tiến hành làm sạch khô toàn bộ. Dùng cọ lông mềm quét nhẹ nhàng từ đỉnh cao nhất xuống chân của từng sản phẩm. Luồn lách đầu cọ vào kỹ các khe kẽ của họa tiết đắp nổi 3D (như vẩy Rồng, cánh hoa Cúc, chân kỷ ngai…). Phủi sạch toàn bộ lớp bồ hóng tàn nhang bám trên bề mặt. Khi lớp bụi bẩn rơi hết, việc lau nước sau đó mới an toàn.
Bước 2: Pha chế nước lau ấm
Pha rượu gừng hoặc nước ngũ vị hương với nước ấm khoảng 40°C – 50°C. Độ ấm của nước giúp các liên kết dầu mỡ do khói hương bám lâu ngày dễ dàng bị tan ra mà không cần dùng đến hóa chất.
Bước 3: Áp dụng kỹ thuật “Lau ẩm – Sấy khô tức thì”
Nhúng chiếc khăn bông thứ nhất vào nước rượu gừng ấm, sau đó vắt thật kiệt nước. Khăn chỉ nên đạt độ ẩm nhẹ, khi chạm vào tay không thấy rịn nước. Nhẹ nhàng lau từng khu vực trên sản phẩm. Lau đến đâu, bạn dùng ngay chiếc khăn khô thứ hai lau miết lại ngay lập tức đến đó. Thao tác nhanh gọn này ngăn không cho bất kỳ giọt nước bẩn nào kịp đọng lại hay ngấm sâu vào các khe rạn vi mô.
Bước 4: Tỉ mỉ với các chi tiết hoa văn đắp nổi 3D
Đồ thờ men rạn Bát Tràng cao cấp thường đi kèm các chi tiết đắp nổi tay rất tinh xảo. Những vị trí này rất dễ đọng bụi. Với các kẽ quá nhỏ mà khăn không lau tới được, bạn hãy nhúng nhẹ đầu cọ lông mềm vào nước rượu gừng, vắt bớt nước trên mép chậu rồi lách nhẹ vào kẽ gốm để cuốn trôi bụi. Sau đó, dùng góc khăn khô thấm hút toàn bộ độ ẩm còn đọng lại trong kẽ.
Bước 5: Phơi khô tự nhiên nơi thoáng gió trước khi an vị
Sau khi đã lau khô bằng khăn, tuyệt đối không đặt ngay đồ gốm lên bàn thờ hay đóng kín trong tủ. Hãy để các sản phẩm gốm ở nơi khô ráo, thoáng gió khoảng 15 – 20 phút. Điều này giúp độ ẩm tự nhiên nếu có lỡ bám trong lòng gốm được bay hơi hoàn toàn, tránh tình trạng hấp hơi sinh mốc khi đặt lại vị trí cũ.
Kết luận
Việc giữ cho bộ đồ thờ men rạn luôn sáng bóng không chỉ bảo vệ nét đẹp nghệ thuật của gốm Bát Tràng mà còn thể hiện trọn vẹn sự chu đáo, thành kính của gia chủ hướng về tổ tiên. Chỉ cần áp dụng đúng kỹ thuật làm sạch khô kết hợp lau ẩm sấy khô tức thì, bạn hoàn toàn có thể duy trì độ bền đẹp của sản phẩm qua nhiều năm tháng. Nếu cần tư vấn thêm về đồ thờ gốm sứ hay cách bảo quản chuẩn phong thủy, đội ngũ Gốm Đại Việt luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn.
Bài viết liên quan
